به گزارش تازه های اقتصاد در برابر این موج تورمی، رفتار جامعه سریع‌تر و دقیق‌تر از هر بوروکراسی رسمی واکنش نشان داده است. جست‌وجوی کلمه «دست‌دوم» در این پلتفرم ۵۱ درصد رشد کرد، واژه «ارزان» افزایش ۴۴ درصدی را ثبت نمود و کاربران ۳۱ درصد بیشتر به دنبال «تخفیف» بودند. فشار اقتصادی به تغییرات ساختاری در سبد خرید خانوارها منجر شد؛ به طوری که سهم گوشت از سبد خرید مردم ۲۰ درصد کاهش یافت. رکورد معنادارتر اینکه ۲۰ درصد از کل کالاهای فروخته‌شده روی دیجی‌کالا به صورت چهارقسطه خریداری شدند؛ روندی که دایره خرید اعتباری را حتی به اقلام خردی نظیر پاک‌کن و پد الکلی کشاند تا مشخص شود رفتار جامعه، واقع‌بینانه‌تر و بی‌واسطه‌تر از هر شاخص رسمی، نبض کف بازار را ثبت کرده است.

این تحولات بنیادین، گواهی بر تغییر پارادایم در اقتصاد ایران است. اگر روزی برای درک وضعیت معیشتی و کلان اقتصادی ناچار بودیم ماه‌ها منتظر انتشار گزارش‌های نهادهای رسمی بمانیم، امروز در عصر اقتصاد پلتفرمی، واقعیت عریان کف بازار روی لاگ سرورهای شرکت‌های فناوری ثبت می‌شود. دیجی‌کالا اکنون ۱.۸ درصد از کل بازار خرده‌فروشی ایران را در اختیار دارد؛ اکوسیستمی عظیمی با ۴۲۶ هزار فروشنده فعال که در بیش از ۱۶۰۰ شهر و روستا حضور دارند و روزانه ۵.۶ میلیون بازدیدکننده و ۴.۴ میلیون جست‌وجو را پردازش می‌کنند. این زیرساخت کلان به معنای دسترسی به ماتریکس دقیقی از رفتار مصرف‌کننده است؛ اینکه مردم چگونه خرید می‌کنند، با چه سطحی از نقدینگی مواجهند و چه انضباط مالی را دنبال می‌کنند.

همین انباشت داده‌های رفتاری است که زمینه‌ساز تولد یک ایده بزرگ و تحول‌آفرین یعنی LaaS (لَس) یا همان «وام‌دهی به‌عنوان خدمت» (Lending as a Service) شده است. تصور کنید در فرآیند دریافت تسهیلات، به‌جای گرو گذاشتن سند ملک، دوندگی‌های اداری طاقت‌فرسا و ارائه چک‌های ضمانت سنتی، سوابق رفتاری و الگوی خرید دیجیتال شما در پلتفرم‌ها جایگزین تمام این موانع شود. با جهش ۲۲۱ درصدی خرید اعتباری در سال گذشته و توسعه دامنه دسترسی به سرویس‌هایی نظیر دیجی‌پی در بیش از پنج هزار فروشگاه حضوری، زیرساخت‌های این مدل اعتبارسنجی از پیش در حال شکل‌گیری است و تنها به تغییر منطق سنتی سیستم بانکی نیاز دارد. هنگامی که تاریخچه دقیق خرید، نرخ مرجوعی کالا، ثبات جریان نقدینگی و سبد مصرفی یک فرد در اختیار باشد، هوش مصنوعی قادر است در کسری از ثانیه پروفایل ریسک او را با دقتی فراتر از هر استعلام سنتی بانکی ترسیم کند.

این رویکرد نوین، نویدبخش پایان صف‌های طولانی و انتظارهای چندروزه برای دریافت وام خرد است؛ مفهومی که تسهیلات مالی را دقیقاً در لحظه خرید و به شکلی کاملاً یکپارچه در اختیار کاربر قرار می‌دهد. اعتبار دیگر در پرونده‌های کاغذی شعبه‌های بانکی محبوس نخواهد بود، بلکه در درون الگوریتم پلتفرمی جریان می‌یابد که شهروندان هر روز از آن استفاده می‌کنند. گزارش سالانه دیجی‌کالا در نگاه نخست شاید تنها یک کارنامه تجاری و آماری به نظر برسد، اما بازخوانی دقیق داده‌های آن، نقشه‌راه روشن و انکارناپذیر آینده اعتبارسنجی و مالی در اقتصاد ایران را ترسیم می‌کند.